Üç naxçıvanlı

Print Friendly, PDF & Email

Üç naxçıvanlı 20 yüzil Azərbaycanın fikir təməlləri oldular,
Üçü də bir ailədən idi,
Əlirza,
Hüseyin,
Məhəmməd
Rasizadələr bir atanın oğullarıdirlar,
Haci Abdullanın,
Hacı Abdulla Şaxtaxıdan Naxçıvana köçür
Üç övladına tərbiyəni özü verir,təlimi isə Zaman.
“Rasidən” uzada uzada oxuyandır farscada,hacı Abdullaya verilən ləğəb idi,Rasi zadələşdi,
Və bir Ailənın hekayəsi oldu.
Hacı Abdulla Allahın kitabını oxuyardı,
Əlirza rus məktəbində,Hüseyin Osmanlı,Məhəmməd fars məktəbində oxudular,
Hacı Abdullanın ailəsi Cəlil Məmmədquluzadənin “anamın kitabı” oldu.
Aleks Rəsizadə Amerikada yaşayır,ciddi düşüncə mərkəzlərində çalışıb,dünyanı yönəldən gücün fikir öyrədəni kimi “Rəsizadə alqoritmi”nin müəllifidir,Şamil Rəsizadənin oğludur,Bakı 6 nömrəli məktəbi bitirib,
Onun ifadəsidir,
“Əgər 1920-ci ildə Əlirza Rasizadənin ideyaları qalib gəlib, 70 ildən sonra 1991-ci ildə Hüseyn Cavidin ideyaları qalib gəldi, amma bu hələ tarixin son sözü deyil — hər şey ona doğru gedir ki, onların yerinə şeyx Məhəmməd Rəsizadənin ideologiyası gələ bilər.” = Alec Rasizade. Azerbaijan after Heydar Aliev. Nationalities Papers (London), March 2004, volume 32, number 1, pages 137—164.
Hacı Abdullanın nəticəsidir Aleks,Ailrza Rəsizadə,Şamilin oğludur.Şamil ilə Əlirzanın oğludur,
Əlrza Naxçıvana müxtariyyət gətirən,Şura hökümətinin Azərbaycan qurucularındandır,”Kantor” kimi fikir yazardı,islam cəhalətinə üsyan edərdi,”Kantor” kilsədə oxuyandır latıncda,
Müqəddəs Stanislav ordenli Əlirza Kantor,1923 də çaya düşdü,dünyasını dəyişdi
Əlirzanın Bakıdakı evini Hüseyin satır,Cavid Osmanlı məktəbində oxuyub, İran bəhai düşüncəsinin türkcəyə tərcüməçiliyini edən qardaş, Hüseyin Cavid.

İki qardaş Bakıda, Məhəmməd isə Naxçıvanda qalır.
Əlirza Kantor və Hüseyin Cavid ailəsi iki fərqli düşüncənin Azərbaycan faicəsini yaşayırlar,
Heseyindən Turan xanım,Əlrzadan isə Şamil Rasizadə qalır,Sovet Azərbaycanında Şamil ən yüksək vəzifələrdə çalışır,
Sovetlər dağıldığı günlərdə isə ailə düzəni pozulur,oğlu Alirza Amerikaya köçür və atasının ehtiyaclarını Amerikada qazandığı zəhmətləri ilə ödəməyə çalışır, Aleks sonradan olur, Alirza Rəsizadə kimi rusdilli bir düşüncə olaraq Primakovun və Bzejinskinin varisi ola bilir,
“Rasizadə alqoritmi” siyasi terminlojiainin yaradıcısı müsahibələrinin birində iki Naxçıvanı anladır,
Bir Araz Naxçıvanını,ikinci isə Rostov Donda yaradılan Yeni Naxçıvanı, Aleks bu iki Naxçıvanın övladıdır,
Şeyx Məhəmməd Rasizadələrin Naxçıvanda qalanıdır,
Bu gün Azərbaycanda bu ailədən Artur Rəsizadə dünənə qədər baş nazir idi,
İki qardaş Bakıya gəldi,bir qardaş Naxçıvanda qaldı,
Hacı Abdullanın övladlarının taleyi bir Azərbaycan taleyi oldu,
Ailə dağıldı,Naxçıvanı da ikiləşdirdilər,
“Anaların kitabı”nı oxutmaq istəyən Cəlil də ailəsiz qaldı,
Moskvada NovoNaxçıvan kiləsi yeni açıldı,
Ales Rəsizadənin “idarə olunan islam” modeli hələ Şeyx Məhəmmədin fikrinin yaşanmadığını deyir,
Rəsidan
Uzada uzada danışana bir
“Mus” yetər,
Sözümün Mustafası,
Hacı Abdulla Allahın kitabı ilə yaşadı,oğulları zamanənin kitabı ilə yaşadılar.
Bir ailənin şəklini çəkmək idi,
Vəssalam.

İdris Heydərli